ziekte: anale fistel

Fistula of fistels zijn ongewone verbindingen tussen twee ruimtes. Een fistel is een kanaal door lichaamsweefsel heen, ook wel pijpzweer of buiszweer genoemd.

Deze verbinding is vaak van anus of rectum naar de huid, maar kan ook tussen twee organen voorkomen. De meeste fistels beginnen in een diepgelegen klier in de wand van de anus. Soms ontstaan fistels na drainage van een anorectaal abces, maar vaak zonder aanwijsbare reden. Fistels komen vaker voor bij mensen met kanker, de ziekte van Crohn of een anale aandoening. Ook vaker bij jongens dan bij meisjes.

Symptomen
De symptomen van een fistel zijn pijn en uitscheiding van pus. De arts kan een fistel waarnemen en via onderzoek de diepte, richting en oorsprong bepalen.

Reguliere behandeling
De enige effectieve reguliere behandeling is een operatie waarbij de fistel wordt verwijderd (fistulotomie). Tijdens de operatie kan de sfincter (kringspier) worden doorgesneden waardoor problemen ontstaan met controle van de stoelgang. Bij diarree of ziekte van Crohn wordt de operatie meestal niet uitgevoerd, omdat deze de wondgenezing vertragen.

TCM en fistels

In TCM wordt de anale fistula (gang lou) hetzelfde omschreven: een zwerende kanaalverbinding in de buurt van de anus. Deze kan ontwikkelen uit aambeien, abcessen of gespleten sfincter. Naast symptomen als pijn en pussen, is er volgens TCM ook sprake van jeuk en langzame genezing.

Fysiologie & pathologie
De anus is onderdeel van de Dikke Darm (metaal fase) en staat onder controle van de Nieren (water fase).

Bij pijn is er altijd stagnatie van qi en/of bloed. De uitscheiding van pus (vloeistof) duidt op damp en toxines. Jeuk heeft meerdere patronen als mogelijkheid. Een langzame genezing duidt op chronische ziekte en is getypeerd als yin, ten opzichte van snel veranderende symptomen, welke yang van aard zijn.

Patroonidentificatie
Patronen worden onderscheiden in yin en yang, zwak en sterk. Dit geldt voor zowel de persoon als de manifestatie van de fistel.

Yang patroon
Wanneer de omgeving van de fistel hard en gezwollen is, er dik pus uitgescheiden wordt en het lichaam (in het algemeen) sterk is, is er een yang of volte patroon.

Yin patroon
Wanneer het weefsel rond de fistel zacht en ingedrukt is, er dun pus stroomt en de constitutie zwakker is, is het een yin of leegte patroon.

Er worden twee situaties onderscheiden: yin in yin en yang in yin. Wanneer de qi min of meer even sterk is als de toxine is er yang (kracht) in yin (zwakte). Wanneer de qi te zwak is om de toxine naar buiten te drukken is er yin in yin.
  1. Yang in yin: zweren waarbij de pus nog niet stroomt, maar de oprechte qi niet geheel verzwakt is.
  2. Yin in yin: zweren waarbij de zwakte of leegte van qi voorkomt dat de pus uitgescheiden wordt, zodat de zweer plat wordt met een groter oppervlak en de pus niet of weinig en dun stroomt zonder vermindering van de zwelling. Hierbij zijn gevoelens van hitte, kortademigheid en vermoeidheid van lichaams- en geestkracht.
Behandeling
Een toegepaste acupunctuurtechniek is gua xian fa: afbinden met een draad (traditioneel met olifantenhuid) door de fistel heen. Met de sterkte van de draad kan de achteruitgang van omliggend weefsel worden versneld om opening te forceren.

Bij de behandeling met kruiden is de status en het type van de fistel van belang. Bij een yang type met veel pus en pijn worden de damp en toxines met kracht naar het oppervlak gebracht en uitgedreven. Bij beginnende zweervorming zonder pussen of bij yin in yin types, wordt zowel uitgedreven als ondersteund.

Yang patroon
Voor het yang patroon met sterke constitutie is de behandelwijze hitte klaren en damp elimineren uit de onderste warmer.

Yin patroon
De behandelwijze voor het yin patroon is versterken van oprechte qi en klaren van damp-hitte naar het oppervlak. Hierbij worden qi en bloed versterkende kruiden gebruikt en wordt de toxine damp-hitte op milde wijze geklaard. De verhouding van deze twee werkingen wordt bepaald door het sub-type van het patroon.

Overzicht

Yang

Yin

Omgeving van de fistel Hard en gezwollen Zacht en ingedeukt
Soort pus Dik en geel Dun
Persoonlijke kracht Sterker Zwakker
ziekte: anale fistel

Fistula of fistels zijn ongewone verbindingen tussen twee ruimtes. Een fistel is een kanaal door lichaamsweefsel heen, ook wel pijpzweer of buiszweer genoemd.

Deze verbinding is vaak van anus of rectum naar de huid, maar kan ook tussen twee organen voorkomen. De meeste fistels beginnen in een diepgelegen klier in de wand van de anus. Soms ontstaan fistels na drainage van een anorectaal abces, maar vaak zonder aanwijsbare reden. Fistels komen vaker voor bij mensen met kanker, de ziekte van Crohn of een anale aandoening. Ook vaker bij jongens dan bij meisjes.

Symptomen
De symptomen van een fistel zijn pijn en uitscheiding van pus. De arts kan een fistel waarnemen en via onderzoek de diepte, richting en oorsprong bepalen.

Reguliere behandeling
De enige effectieve reguliere behandeling is een operatie waarbij de fistel wordt verwijderd (fistulotomie). Tijdens de operatie kan de sfincter (kringspier) worden doorgesneden waardoor problemen ontstaan met controle van de stoelgang. Bij diarree of ziekte van Crohn wordt de operatie meestal niet uitgevoerd, omdat deze de wondgenezing vertragen.

TCM en fistels

In TCM wordt de anale fistula (gang lou) hetzelfde omschreven: een zwerende kanaalverbinding in de buurt van de anus. Deze kan ontwikkelen uit aambeien, abcessen of gespleten sfincter. Naast symptomen als pijn en pussen, is er volgens TCM ook sprake van jeuk en langzame genezing.

Fysiologie & pathologie
De anus is onderdeel van de Dikke Darm (metaal fase) en staat onder controle van de Nieren (water fase).

Bij pijn is er altijd stagnatie van qi en/of bloed. De uitscheiding van pus (vloeistof) duidt op damp en toxines. Jeuk heeft meerdere patronen als mogelijkheid. Een langzame genezing duidt op chronische ziekte en is getypeerd als yin, ten opzichte van snel veranderende symptomen, welke yang van aard zijn.

Patroonidentificatie
Patronen worden onderscheiden in yin en yang, zwak en sterk. Dit geldt voor zowel de persoon als de manifestatie van de fistel.

Yang patroon
Wanneer de omgeving van de fistel hard en gezwollen is, er dik pus uitgescheiden wordt en het lichaam (in het algemeen) sterk is, is er een yang of volte patroon.

Yin patroon
Wanneer het weefsel rond de fistel zacht en ingedrukt is, er dun pus stroomt en de constitutie zwakker is, is het een yin of leegte patroon.

Er worden twee situaties onderscheiden: yin in yin en yang in yin. Wanneer de qi min of meer even sterk is als de toxine is er yang (kracht) in yin (zwakte). Wanneer de qi te zwak is om de toxine naar buiten te drukken is er yin in yin.
  1. Yang in yin: zweren waarbij de pus nog niet stroomt, maar de oprechte qi niet geheel verzwakt is.
  2. Yin in yin: zweren waarbij de zwakte of leegte van qi voorkomt dat de pus uitgescheiden wordt, zodat de zweer plat wordt met een groter oppervlak en de pus niet of weinig en dun stroomt zonder vermindering van de zwelling. Hierbij zijn gevoelens van hitte, kortademigheid en vermoeidheid van lichaams- en geestkracht.
Behandeling
Een toegepaste acupunctuurtechniek is gua xian fa: afbinden met een draad (traditioneel met olifantenhuid) door de fistel heen. Met de sterkte van de draad kan de achteruitgang van omliggend weefsel worden versneld om opening te forceren.

Bij de behandeling met kruiden is de status en het type van de fistel van belang. Bij een yang type met veel pus en pijn worden de damp en toxines met kracht naar het oppervlak gebracht en uitgedreven. Bij beginnende zweervorming zonder pussen of bij yin in yin types, wordt zowel uitgedreven als ondersteund.

Yang patroon
Voor het yang patroon met sterke constitutie is de behandelwijze hitte klaren en damp elimineren uit de onderste warmer.

Yin patroon
De behandelwijze voor het yin patroon is versterken van oprechte qi en klaren van damp-hitte naar het oppervlak. Hierbij worden qi en bloed versterkende kruiden gebruikt en wordt de toxine damp-hitte op milde wijze geklaard. De verhouding van deze twee werkingen wordt bepaald door het sub-type van het patroon.

Overzicht

Yang

Yin

Omgeving van de fistel Hard en gezwollen Zacht en ingedeukt
Soort pus Dik en geel Dun
Persoonlijke kracht Sterker Zwakker

©Stefan van der Sanden, 2019-04-23
http://www.krachtigekruiden.nl