Chinese geneeskunde: fysiologie

Fysiologie is het geheel van functioneren van het menselijk lichaam en is gebaseerd op de transformatie van qi. Anatomie is de structuur van het lichaam en haar relaties. In TCM is de fysiologie de interactie van de vijf vitale substanties (qi, Bloed, vloeistoffen, essentie en geest), de organen en meridianen. Hier beperk ik mij tot de vorming van de vitale substanties.

Vorming van voor-hemelse essentie
Nieuw leven begint bij de conceptie, de samensmelting van essentie van de vrouw met die van de man. Deze bevruchting resulteert in de vorming van voor-hemelse essentie (xian tian zhi jing). De voor-hemelse essentie is niet te veranderen, maar wel te verzorgen. Ze verzorgt het embryo en de foetus bij groei, samen met de Nier qi en na-hemelse qi van de moeder. Een foetus heeft nog geen na-hemelse essentie of qi. Na het moment van geboorte komt bij het kind de kong qi via de Long binnen en mengt met de voor-hemelse qi. De baby gaat drinken, ademen en begint de vorming van de na-hemelse essentie en qi.

Vorming van na-hemelse qi
Nier essentie is de schakel tussen voor-hemels en na-hemels. Het wordt opgeslagen in de Nieren, is de basis van Nier qi en is een aspect van Nier yin. De vorming van Nier qi wordt vergeleken met het brouwen in een kookpot van Nier essentie en Nier yin qi. Het vuur onder de pot is de Nier yang qi en de gevormde stoom is Nier qi. Nier essentie is essentieel voor de vorming van Nier qi. Eťn van de vormen van Nier qi is yuan qi.

Voedsel en dranken komen in de Maag en worden daar verteerd; rotten en rijpen genoemd. De essentie van voedsel wordt door de Milt getransformeerd in gu qi. Deze nog onbruikbare vorm van qi stijgt naar de Longen om te mengen met kong qi en zong qi te vormen.



Zong qi is bruikbaar voor het lichaam en onder invloed van yuan qi transformeert zong qi in zhen qi. Zhen qi bestaat uit wei qi en ying qi. Door de invloed van yuan qi is er een relatie met de Nieren. Zo zijn alle drie de verwarmers (onderste, middelste en bovenste) gemoeid met de productie van qi.


Vorming van Bloed
Bloed (xue) is een vorm van qi en is er onscheidbaar van. Bloed ontstaat voornamelijk uit gu qi, gemaakt door de Milt. De Long qi stuwt gu qi naar het Hart waar Bloed wordt gevormd, onder de helpende invloed van yuan qi. Daarnaast wordt een gedeelte van het Bloed gevormd uit Merg van de botten, dat ontstaat uit Merg gemaakt door Nier essentie. Hieruit blijkt de interactie van voor-hemelse qi van de Nier en na-hemelse qi van de Milt en Maag organen.


Dat gebalanseerd leven met betrekking tot activiteit en rust belangrijk is, illustreert het gezegde: "Als qi niet uitgeput is, gaat het terug naar de Nier om in essentie omgezet te worden. Als de essentie niet is uitgeput, gaat het naar de Lever en transformeert in Bloed."

Vorming van vloeistoffen
De vloeistoffen jin ye ontstaan ook uit voeding, voornamelijk uit drank. De vertering begint hetzelfde als bij de vorming van qi in de Maag. Belangrijk bij de vorming van jin ye vloeistoffen is het tranformerende proces van scheiden in een helder (qing) en troebel (zhuo) deel, wat steeds opnieuw plaatsvindt. Het heldere deel stijgt omhoog en het troebele deel daalt, ongeveer zoals in een destillatiekolom. Ook werd dit proces omschreven als stijgen van qi zoals mist van de aarde opstijgt en het dalen van qi zoals regen uit de hemel.

Vanuit de Maag gaat het heldere gedeelte als jin ye omhoog naar de Longen onder invloed van de Milt. Ook vanuit de Nieren komt een gedeelte vocht naar de Longen. De Longen ontvangen en scheiden de vloeistoffen opnieuw. Het heldere gedeelte wordt verspreid over het lichaam door de samenwerking van Longen, Drie Verwarmer en meridiaan qi. De vloeistoffen verzorgen en bevochtigen weefsels aan het oppervlak, zoals spieren, huid en haar en een deel wordt uitgescheiden als zweet. Een gedeelte van de heldere vloeistoffen uit de Longen gaat terug naar de Nieren om die te bevochtigen. Het troebele gedeelte gaat van de Longen naar de Blaas via de Drie Verwarmer onder controle van de dalende en verspreidende functie van de Longen.

Vanuit de Maag gaat het troebele deel omlaag naar de Dunne Darm, onder invloed van de dalende werking van Maag qi. De Dunne Darm ontvangt en scheidt opnieuw: het pure gedeelte gaat terug omhoog via de Drie Verwarmer. Het pure gedeelte vormt vooral ye vloeistoffen en ondersteunt de aanmaak van ying qi en Bloed. Het troebele gedeelte gaat onder invloed van Maag qi naar de Dikke Darm en Blaas. Waarschijnlijk gaat het dikkere en meer substantiŽle (yin) deel van het troebele uit de Dunne Darm naar de Dikke Darm. Het dunnere en meer vloeibare (yang) deel van het troebele uit de Dunne Darm gaat via de Drie Verwarmer naar de Blaas.

De Blaas ontvangt troebele vloeistoffen van de Dunne Darm en Longen via de Drie Verwarmer. Na opnieuw scheiding in een helder en troebel deel, gaat het heldere deel via de Drie Verwarmer en Nier naar de Longen, waar het proces opnieuw begint. De transformatie en uitscheiding van de Blaas wordt ondersteunt door Nier yang qi (yuan qi), die een stomend effect (zheng hua) heeft. Het troebele gedeelte wordt tenslotte uitgescheiden als urine.

De Dikke Darm ontvangt van de Dunne Darm en scheidt in een helder en troebel deel. Het heldere deel gaat omhoog via de Drie Verwarmer en vormt vooral jin vloeistoffen en ondersteunt de aanmaak van wei qi. Het troebele gedeelte wordt dan uitgescheiden als ontlasting.

Chinese geneeskunde: fysiologie

Fysiologie is het geheel van functioneren van het menselijk lichaam en is gebaseerd op de transformatie van qi. Anatomie is de structuur van het lichaam en haar relaties. In TCM is de fysiologie de interactie van de vijf vitale substanties (qi, Bloed, vloeistoffen, essentie en geest), de organen en meridianen. Hier beperk ik mij tot de vorming van de vitale substanties.

Vorming van voor-hemelse essentie
Nieuw leven begint bij de conceptie, de samensmelting van essentie van de vrouw met die van de man. Deze bevruchting resulteert in de vorming van voor-hemelse essentie (xian tian zhi jing). De voor-hemelse essentie is niet te veranderen, maar wel te verzorgen. Ze verzorgt het embryo en de foetus bij groei, samen met de Nier qi en na-hemelse qi van de moeder. Een foetus heeft nog geen na-hemelse essentie of qi. Na het moment van geboorte komt bij het kind de kong qi via de Long binnen en mengt met de voor-hemelse qi. De baby gaat drinken, ademen en begint de vorming van de na-hemelse essentie en qi.

Vorming van na-hemelse qi
Nier essentie is de schakel tussen voor-hemels en na-hemels. Het wordt opgeslagen in de Nieren, is de basis van Nier qi en is een aspect van Nier yin. De vorming van Nier qi wordt vergeleken met het brouwen in een kookpot van Nier essentie en Nier yin qi. Het vuur onder de pot is de Nier yang qi en de gevormde stoom is Nier qi. Nier essentie is essentieel voor de vorming van Nier qi. Eťn van de vormen van Nier qi is yuan qi.

Voedsel en dranken komen in de Maag en worden daar verteerd; rotten en rijpen genoemd. De essentie van voedsel wordt door de Milt getransformeerd in gu qi. Deze nog onbruikbare vorm van qi stijgt naar de Longen om te mengen met kong qi en zong qi te vormen.



Zong qi is bruikbaar voor het lichaam en onder invloed van yuan qi transformeert zong qi in zhen qi. Zhen qi bestaat uit wei qi en ying qi. Door de invloed van yuan qi is er een relatie met de Nieren. Zo zijn alle drie de verwarmers (onderste, middelste en bovenste) gemoeid met de productie van qi.


Vorming van Bloed
Bloed (xue) is een vorm van qi en is er onscheidbaar van. Bloed ontstaat voornamelijk uit gu qi, gemaakt door de Milt. De Long qi stuwt gu qi naar het Hart waar Bloed wordt gevormd, onder de helpende invloed van yuan qi. Daarnaast wordt een gedeelte van het Bloed gevormd uit Merg van de botten, dat ontstaat uit Merg gemaakt door Nier essentie. Hieruit blijkt de interactie van voor-hemelse qi van de Nier en na-hemelse qi van de Milt en Maag organen.


Dat gebalanseerd leven met betrekking tot activiteit en rust belangrijk is, illustreert het gezegde: "Als qi niet uitgeput is, gaat het terug naar de Nier om in essentie omgezet te worden. Als de essentie niet is uitgeput, gaat het naar de Lever en transformeert in Bloed."

Vorming van vloeistoffen
De vloeistoffen jin ye ontstaan ook uit voeding, voornamelijk uit drank. De vertering begint hetzelfde als bij de vorming van qi in de Maag. Belangrijk bij de vorming van jin ye vloeistoffen is het tranformerende proces van scheiden in een helder (qing) en troebel (zhuo) deel, wat steeds opnieuw plaatsvindt. Het heldere deel stijgt omhoog en het troebele deel daalt, ongeveer zoals in een destillatiekolom. Ook werd dit proces omschreven als stijgen van qi zoals mist van de aarde opstijgt en het dalen van qi zoals regen uit de hemel.

Vanuit de Maag gaat het heldere gedeelte als jin ye omhoog naar de Longen onder invloed van de Milt. Ook vanuit de Nieren komt een gedeelte vocht naar de Longen. De Longen ontvangen en scheiden de vloeistoffen opnieuw. Het heldere gedeelte wordt verspreid over het lichaam door de samenwerking van Longen, Drie Verwarmer en meridiaan qi. De vloeistoffen verzorgen en bevochtigen weefsels aan het oppervlak, zoals spieren, huid en haar en een deel wordt uitgescheiden als zweet. Een gedeelte van de heldere vloeistoffen uit de Longen gaat terug naar de Nieren om die te bevochtigen. Het troebele gedeelte gaat van de Longen naar de Blaas via de Drie Verwarmer onder controle van de dalende en verspreidende functie van de Longen.

Vanuit de Maag gaat het troebele deel omlaag naar de Dunne Darm, onder invloed van de dalende werking van Maag qi. De Dunne Darm ontvangt en scheidt opnieuw: het pure gedeelte gaat terug omhoog via de Drie Verwarmer. Het pure gedeelte vormt vooral ye vloeistoffen en ondersteunt de aanmaak van ying qi en Bloed. Het troebele gedeelte gaat onder invloed van Maag qi naar de Dikke Darm en Blaas. Waarschijnlijk gaat het dikkere en meer substantiŽle (yin) deel van het troebele uit de Dunne Darm naar de Dikke Darm. Het dunnere en meer vloeibare (yang) deel van het troebele uit de Dunne Darm gaat via de Drie Verwarmer naar de Blaas.

De Blaas ontvangt troebele vloeistoffen van de Dunne Darm en Longen via de Drie Verwarmer. Na opnieuw scheiding in een helder en troebel deel, gaat het heldere deel via de Drie Verwarmer en Nier naar de Longen, waar het proces opnieuw begint. De transformatie en uitscheiding van de Blaas wordt ondersteunt door Nier yang qi (yuan qi), die een stomend effect (zheng hua) heeft. Het troebele gedeelte wordt tenslotte uitgescheiden als urine.

De Dikke Darm ontvangt van de Dunne Darm en scheidt in een helder en troebel deel. Het heldere deel gaat omhoog via de Drie Verwarmer en vormt vooral jin vloeistoffen en ondersteunt de aanmaak van wei qi. Het troebele gedeelte wordt dan uitgescheiden als ontlasting.


©Stefan van der Sanden, 2019-04-23
http://www.krachtigekruiden.nl